ਲੜਕੀਆਂ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠ ਵਿਚਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ   | ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ(?), ਖੋਜ ਪੱਤਰ (Thesis) ਨੂੰ ਫੂਕਿਆ   | ਬੀਜੇਪੀ ਵਿਧਾਇਕ, ਦੋ ਸਾਬਕਾ ਐਮ ਪੀਜ਼ ਸਮੇਤ 14 ਨੂੰ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ   | ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਹੁਣ ਜੂਨ 1984 ਸਬੰਧਿਤ ਸਮਾਨ ਹੀ ਵਿਕੇਗਾ ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਲਈ   | ਭਾਜਪਾ ਸਿੱਖ ਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੇ ਹੱਕ `ਚ ਨਹੀਂ: ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ   | ਈਡੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸੁੱਖਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਲਈ ਰਿਮਾਂਡ `ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ   | ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਐਮਐਲਏ ਪੀਟਰ ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਧਮਕੀ !   |
Punjabi News Online RSS

 
ਸੰਵਾਦ

  • ਉਹ ਤਾਂ ਧਰਮਵੀਰ ਧਰਮਵੀਰ ਕਰਦਾ ਮਰ ਗਿਆ


  • ਸੁਖਨੈਬ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ


    ਹਾਲੇ ਕਿਹਾ ਹੀ ਸੀ ,  ‘ਹੋਰ ਮਰੀਜ਼ ਅੰਦਰ ਨਾ ਭੇਜਿਓ ।
    ਇੱਕ  ਬੁੜੀ ਨੇ ਉਠ ਕੇ ਅੰਦਰੋ ਚਿਟਕਨੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ।   ਕਮਰੇ ‘ਚ  ਬੈਠੇ ਮਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਲਣ  ਵਾਲੇ ਹੱਸ ਪਏ ।
    ‘  ਆਜਾ ਮਾਈ ‘– ਸੁਣਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ   ਉਹ  ਡਾਕਟਰ ਮੂਹਰੈ ਬੈਠ ਗਈ ,   ਕਾਗਜ ਫਰੋਲਦੇ ਹੋਏ  ਡਾਕਟਰ ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ  , ‘ਦਵਾਈ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਮੀਨੇ ਦੀ ਮੁੱਕੀ ,’
    ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਸੁਣ ਕੇ  ਡਾ: ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਫਿਰ  ਪੁੱਛਿਆ ,  ‘ਦਵਾਈ ਤਾਂ ਕਦੋ ਦੀ ਮੁੱਕੀ ਹੋਈ ।’
    ਬੱਸ ਫਿਰ ਤਾਂ ਉਹ  ਫਿਸ ਪਈ ,  70 ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਬੇਬੇ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ  ਵਗਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ  ਦੱਸਿਆ , ‘ ਉਹ ਮੁੱਕ ਗਿਆ,  ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ , ਕਹਿੰਦਾ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮਵੀਰ ਕੋਲ ਲੈਜੋ , ਮੈਂ ਠੀਕ ਹੋਜੂ ।   ਬੱਸ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡੋ ਦਵਾਈ ਲਈ  , ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਅਖੀਰ ਮਰ ਕੇ ਖਹਿੜਾ ਛੁੱਟਿਆ । ਐਨੀ ਦੂਰ ਕੌਣ ਲਿਆਉਂਦਾ ?’ 
    ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਫਿਰ ਧਾਹ ਕੇ  ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜ ਗਈ । 
    ‘ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਹੋਇਆ ,ਹੁਣ  ਕੀ ਬਿਮਾਰੀ ।’
    ‘ਭਾਈ ਇੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੱਸਾਂ , ਹੁਣ ਤਾਂ ਦਿਲ ਜਾ ਘੱਟਦਾ  ,  ਬਾਹਾਂ ‘ਚ ਫੁਲਝੜੀਆਂ ਚੱਲੀ ਜਾਂਦੀਆਂ  , ਭੌਰਾ ਈ ਸਾਹ ਸੱਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ । ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਰੱਖ ਲੋ ਆਥਣ ਤੱਕ । ’ਬਿਲਾਸਪੁਰੋਂ ਆਈ ਮਾਈ ਨੇ  ਤਰਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ।
     ਤੂੰ ਗੱਡੀ ‘ਚ ਆਈ ਬਾਕੀ ਬੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ? ’ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਅਪਣੱਤ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ।
     ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਚ  ਹੀ ਆਈ  ,’ ਬੇਬੇ ਝੋਲਾ ਸੰਭਾਲਦੀ ਬੋਲੀ

    ‘ਹੁਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤੈਨੂੰ , ਆਹ ਦਵਾਈ ਖਾਹ , ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਜੀਭ ਥੱਲੇ ਰੱਖ ,  ਜੀਵਨ ,ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ 20 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦੇ ।’
     ਨਹੀਂ ਧਰਮਵੀਰ , ਮੈਨੂੰ  15 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਦੇ,  ਜੇ  ਤਕਲੀਫ ਹੋਈ ਫਿਰ ਆਜੂ,।  ਮਾਈ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।
     ਨਹੀਂ ਤੁਸੀ ਦਵਾਈ  20 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲੈਜੋ   ਲੋੜ ਹੋਈ ਫੋਨ ਕਰ ਲਿਓ।
    ਚੰਗਾ , ਫਿਰ , 
    ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਨੇ ਫਿਰ ਜੱਫੀ ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੀ ਜੱਫੀ ਪਾਈ ।
    ਹੁਣ  ਕਮਰੇ ‘ਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਾ: ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕੈਬਿਨ ਨੂੰ ਲਾਈ ਕੁੰਡੀ ਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝ ਆ ਰਹੇ ਸਨ।  ਜਿੱਥੇ  ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੀ ਮਾਈ  ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਹੀ ਅਤੇ  ਦਵਾਈ ਵੀ ਲੈਣ ਆਈ ਸੀ।

     ਇਹ ਸਿਰਫ  ਇੱਕ ਮਰੀਜ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੀ ।  ਜੋ ਅਸੀਂ ਦੇਖੀ , ਸੈਕੜੇ ਮਰੀਜ਼  ਨਿੱਤ ਆਉਂਦੇ ਕੋਈ ਭਦੌੜ  ਦਾ , ਕੋਈ ਸਨੌਰ  ਦਾ ,  ਇੱਥੇ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਹੌਲਾ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ।ਬਿਲਾਸਪੁਰ , ਬਰਨਾਲਾ ਲੰਘ ਕੇ  ਮੋਗਾ  ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ  , ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਪਿੰਡ ਆਲ੍ਹੇ ਤਾਂ ਸਿਰ ਦਰਦ ਦੀ ਦਵਾਈ ਵੀ ਪਟਿਆਲੇ ਤੋ ਲੈਣ ਜਾਂਦੇ  , ‘ਵਈ ਡਾਂ ਗਾਧੀ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੇ’
     ਗਲ ‘ਚ ਸਟੈਥੋ ਪਾਈ  ਬੈਠਾ  ਡਾਕਟਰ ਗਾਂਧੀ  ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਲੱਗਦਾ ।
    ਕਾਮਰੇਡ ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ  ਨੱਤ ਕਹਿੰਦਾ ,  ‘ ਮੈਨੂੰ  ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਡਾਕਟਰ ਗਾਂਧੀ ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਮਾਹਿਰ , ਪਰ ਮਰੀਜ਼ ਅੱਧਾ ਠੀਕ ਤਾਂ ਉਸਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਮਾਂ-ਪਿਉ ਤੇ ਹਮਜ਼ਾਤੋਫ

  • ਗੁਰਮੇਲ ਸਰਾ

      ਵੀਹ ਸਾਲ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ ਮੇਰਾ ਇਹ ਕਾਲਮ। ਸੁੱਖ ਸਿੱਧੂ ਪੁਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਚਾਚਾ ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਲੁਕਿਆ ਰਿਹਾ ਏਨੇ ਸਾਲ?’ ਮੇਰਾ ਜਵਾਬ ਹੈ: ‘ਕਾਕਾ, ਤੂੰ ਦਸ ਕੁ ਸਾਲ ਦਾ ਉੱਠਿਆ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਦਸ ਕੁ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬੈਠਾ ਸਾਂ।ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਠ ਪਿਆ ਹਾਂ।‘       

      ਬਾਪੂ ਜਾਂ ਪਿਉ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਡੈਡ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਣੇ ਦੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਪੈ ਸਕਦੀ।ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਨਾਨਕੇ ਰਹਿਣ ਪਿੱਛੋਂ ਪਿੰਡ ਆਇਆ ਤਾਂ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ੀ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੈਥੋਂ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਵੀ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਕਿਸੇ ਸਕੀਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਪਿੱਛੋਂ ਆ ਕੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਮਲੋਟ-ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਏ ਸਨ। ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੀ ਭਰਾ ਤੇ ਭੈਣ ਵੱਲੋਂ ਬਾਜ਼ੀ ਕਹੇ ਜਾਣ ਉਤੇ ਮੈਂ ਬੌਂਦਲ ਗਿਆ: ਖੌਰੇ ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲਗਦਾ ਹੈ! ਖੈਰ, ਸਮਾਂ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਪੂ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ।(ਬਾਪੂ ਤੇ ਪਿਉ ਵਿਚ ਇਹ ਫਰਕ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਧਾ ਪਿਉ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਬਾਪੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਜਦੋ ਤੀਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪਿਉ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਬਾਪੂ।)

        ਪਿਉ ਸ਼ਬਦ ਉਤੇ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਮੰਥਨ ਕਰਨ ਕਾਰਣ ਹੀ ਕਰਤਾ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਆਹਰ ‘ਤੇ ਲੱਗਿਆ।(ਕਰਤਾ ਨੇ, ਕਰਮ ਕੋ, ਕਰਨ ਸੇ ਆਦਿ ਨਾਮੀ ਇਕ ਮੁਹਾਰਨੀ ਵੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਜੋ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਵਿਆਕਰਣ ਵਿੱਚ ਰੱਟਾ ਲਾ ਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਿੱਖਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਆਈ) ਹਮਜ਼ਾਤੋਫ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਦਾਬਹਾਰ ਕਿਤਾਬ ‘ਮੇਰਾ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ’ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਨੂੰ ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀ ਭਾਉਂਦੇ। ਸੱਸ ਕਦੇ ਮਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀ।

       ਹਮਜ਼ਾਤੋਫ ਤੋਂ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਨਾੜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਮੇਰਾ ਦਾਗ਼ਿਸਤਾਨ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਅਜਿਹੀ ਕੁਤਾਹੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਭੁਗਤਿਆ। ਇਹ ਕੁਤਾਹੀ ਸੀ ‘ਹਮਜ਼ਾਤੋਫ’ ਨੂੰ ‘ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ’ ਲਿਖਣਾ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਰੂਸੀ ਨਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਅੱਖਰ ‘ਵੀ’ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ‘ਫ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰੈਜ਼ਨੇਫ, ਖਰੁਸ਼ਚੇਫ, ਬੋਰਸ਼ਨੇਫ, ਆਦਿ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖੇ ਵੈਬਸਟਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਮਰੀਅਮ ਦੇ ‘ਜੀਵਨੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼’ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਇਸ ਇੰਕਸ਼ਾਫ ਨਾਲ ਕਿੰਨੇ ਪੰਜਾਬੀ-ਰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚੇਗੀ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਲੇਖਕ/ਕਵੀ (ਅਸਲ ਵਿਚ ਹਮਜ਼ਾਤੋਫ ਮੂਲ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਕ ਕਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਹੀ ਡੁਲ੍ਹ-ਡੁਲ੍ਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ) ਦਾ ਨਾਂ ਏਨੇ ਸਾਲ ਗਲਤ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ।

       ਕੁੱਝ ਹਫਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੇ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਕਾਲਮ ਵਿਚ ਵਰਿੰਦਰ ਵਾਲੀਆ ਨੇ ਹਮਜ਼ਾਤੋਫ ਨਹੀਂ ‘ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ’ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਲੇਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਪੱਤਰ ਉਸ ਲੇਖ ਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ, ਜੇ ਉਹ ਵਾਲੀਆ ਛਾਪ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮਧਾਣੀ ਨਾ ਫੇਰਨੀ ਪੈਂਦੀ।

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਸਰਕਾਰ ਜੀ, ਇੰਜ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ !

  • ਜੀ. ਐੱਸ. ਗੁਰਦਿੱਤ (+94171 93193)   

    ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਤਜਰਬੇ ਕਰਨ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਜਾਰੀ ਹੈ ਕਦੇ ਬਦਲੀਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਗੈਰ-ਵਿਹਾਰਕ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਕਲ ਰੋਕਣ ਖ਼ਾਤਰ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਣ ਦੇ ਤੁਗ਼ਲਕੀ ਫ਼ਰਮਾਨ ਮੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਜਾਮ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਗੱਡੇ ਨੂੰ ਰੇੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੱਡੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਧੇਲਾ ਵੀ ਖਰਚੇ ਬਿਨਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਬੁੱਲਟ ਟ੍ਰੇਨ ਵਾਲੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਅੜਬ ਅਫ਼ਸਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵਿਖਾ ਕੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਧੋਣੇ ਧੋਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੰਗ ਰੋਗਨ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲਿਸ਼ਕਾਇਆ ਤਾਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ  

               ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਲ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ-ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢਣ ਦੇ ਡਰਾਵੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਬੇਸ਼ਕ ਨਕਲ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬੁਰਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਦਾਅਵੇ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਹਨ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਫੇਲ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ? ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਉਹ ਬੱਚੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਵੀ ਨਾ ਲਿਖਣੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੌਖੇ ਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਵੀ ਨਾ ਕਰਨੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਣ ਫਿਰ ਅਜਿਹੇ ਬੱਚੇ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਿੱਖਿਆ, ਗਣਿਤ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਵੇਂ ਪਾਸ ਹੋ ਸਕਣਗੇ ? ਪਰ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਕੋਈ ਮਰਜ਼ੀ ਸੀ ?

              ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੰਨ ਲਓ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਕੁੱਲ 150 ਬੱਚੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਪਿਛਲੇ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਫੇਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ ਪਰ ਕੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦਾ ਸਿਲੇਬਸ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੋਣਗੇ ? ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਕੁ ਬੱਚੇ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਹੜੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੋਣਗੇ ਬਾਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਅਜਿਹੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਹੋਰ ਹੇਠਲੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋਣਗੇ ਪਰ 50 ਕੁ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹੋਣਗੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਮਸਾਂ ਪੰਜਵੀਂ ਜਾਂ ਛੇਵੀਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਹੁਣ ਨੌਵੀਂ ਜਾਂ ਦਸਵੀਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਤਲਵਾਰ ਧਰੀ ਹੋਈ ਹੋਏਗੀ ਕਿ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਫਿਰ ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਕੀ ਕਰੇਗਾ ? ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਸ ਗੁਨਾਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲੇਗੀ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਬਲਕਿ ਗਲਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਫਿਰ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਕੋਰੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਮਚੋਰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬਾਣ ਚਲਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣਗੇ ਜੇਕਰ ਨਕਲ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬੁਰਾਈ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਸਿਲੇਬਸ ਦਾ ਬੋਝ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਸਤ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਬੋਝ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨਕਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ      

                   ਇਹੀ ਹਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਲਾਡਲੀ ਸਕੀਮ “ਪੜ੍ਹੋ ਪੰਜਾਬ, ਪੜ੍ਹਾਉ ਪੰਜਾਬ” ਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਵੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜਮਾਤ ਮੁਤਾਬਕ ਟੀਚੇ ਠੋਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਫਲਾਣੀ ਜਮਾਤ ਦਾ ਬੱਚਾ ਫਲਾਣੇ ਟੀਚੇ ਉੱਤੇ ਹੋਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੀਸਰੀ ਜਮਾਤ ਦਾ ਬੱਚਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦਾ ਬੱਚਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਫਰਾਟੇਦਾਰ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਟੀਚੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤੇ ਵੱਡੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਪਰ ਸਵਾਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਤੀਸਰੀ, ਚੌਥੀ ਜਾਂ ਪੰਜਵੀਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ ? ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬੈਠਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਵੀਂ ਦੇ ਕਾਬਲ ਸਮਝਿਆ ਹੈ ਉਹ ਤਾਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਵੀਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਵੱਧ ਉਮਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਵੱਡੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਬੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਟਲ, ਢਾਬੇ ਜਾਂ ਭੱਠੇ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲਿਆ ਕੇ, ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤਾਲੀਮ ਨੀਤੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਛੁੱਟੀਆਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਫੇਲ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਅਕਸਰ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਫੇਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਰ ਬੱਚਾ ਪੰਜਵੀਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਤੀਸਰੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਟੀਚੇ ਹੀ ਮਸਾਂ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਫਿਰ ਅਜਿਹਾ ਬੱਚਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹੇਗਾ ? ਜੇਕਰ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਵੱਸ ਚੱਲਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੀਸਰੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਟੀਚੇ ਵੀ ਪੂਰੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਇੱਥੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਹੀ ਕੌਣ ਹੈ ? ਜਿਹੜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮਹਿਕਮੇ ਕੋਲ ਇਹ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕਿੰਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿੰਨੇ-ਕਿੰਨੇ ਅਧਿਆਪਕ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਉੱਤੇ ਲਗਾ ਰੱਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ-ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਰਜਿਸਟਰ ਦੇ ਕੇ, ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਉੱਤੇ ਭੇਜ ਛੱਡੇ ਹਨ ਉਸ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ, ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਟੀਚੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ

                  ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਅਧਿਆਪਨ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲ-ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਹੌਲੀ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ (ਸਲੋਅ ਲਰਨਰ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਜਿਹੇ ਬੱਚੇ ਦੂਜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਜਿੰਨੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਟੀਚੇ, ਛੇ ਜਾਂ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤਾਲੀਮ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੋ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵੇਲੇ ਬਾਲ-ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਬਰਾਬਰ ਭਜਾਉਣ’ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਿੱਖਣ-ਸਿਖਾਉਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੋਈ ਮਸ਼ੀਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਬਰਾਬਰ ਬਟਨ ਦੱਬ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਇਹ ਇੱਕ ਮਨ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਡ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸਫਲ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਕੋਈ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਜਿਹੜੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਲਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਮੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਬਲਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਸੂਚਨਾ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਆਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਅਫ਼ਸਰੀ ਰੋਅਬ ਅੱਗੇ ਜੀ-ਹਜ਼ੂਰੀਏ ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕੁਝ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਪੱਕੀ ਠਾਹਰ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਭਗੌੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਕਦੇ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਅੱਗੇ  ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਟੀਚੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਦੇਣ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ

           ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਫੇਲ ਨਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਇੱਕ ਗ਼ਲਤ ਨੀਤੀ ਹੈ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਹਨਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਪਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਅੰਦਰ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਤਾਂ ਬਿਨਾ ਪੜ੍ਹੇ ਹੀ ਪਾਸ ਹੋਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਕਲ ਵੱਲ ਰੁਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅੱਠਵੀਂ ਤੱਕ ਫੇਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਗ੍ਰੇਡ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਉਸ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁਚੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬੋਝ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਮਿਸਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇ ਪਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਬੋਝ ਕਿਉਂ ਲੱਦਿਆ ਜਾਵੇ ? ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਜੇ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਭਾਸ਼ਾਈ ਹੁਨਰ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ ਪਰ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਉਂ ਅਲਜਬਰਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇ ? ਸਰਕਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਈ ਤਤਪਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਨਕਲ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਅਰੇ ਲਾ ਕੇ ਫੋਕੀ ਵਾਹ-ਵਾਹ ਖੱਟਣ ਵੱਲ ਹੀ ਧਿਆਨ ਹੈ 

        ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਲੀਹ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਡੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਸਿਰਫ ਰੰਗ-ਰੋਗਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹੀ ਖੇਤਰ ਕਦੇ ਸਮਝਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਗੱਡੀ (ਸਿੱਖਿਆ ਢਾਂਚਾ) ਹੀ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਇੰਨੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੈ ਤਾਂ ਗੱਡੀ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹੀ ਗੱਡੀ ਸੜਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸ ਕੇ ਸਾਰਾ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਡਰਾਈਵਰ (ਅਧਿਆਪਕ) ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਿਉਂ, ਮਾਲਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ?

     

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹਾਜੀ…..

  • -ਅਮਿੱਤ ਮਿੱਤਰ, ਮੋ. 93575-12244

    14 ਸਤੰਬਰ 2012 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੀਲ ਕਮਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਬੈਠਾ ਰੁਟੀਨ ਦੇ ਗੱਪ ਸ਼ੱਪ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਦਮ 5-6 ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਦਫ਼ਤਰ ਆ ਬੜੇ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਂਝ ਹੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੇਖਣ ਆਏ ਹੋਣਗੇ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਬਾਹਰ ਰੋਡ ਤੇ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਐਸ.ਐਚ.ਓ. ਬੈਠਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗੱਡੀ ’ਚ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਜੋ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਬਤ ਦੱਸਕੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਝੱਟ ਉ¤ਥੋਂ ਚੱਲ ਪਿਆ।
    ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਰ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਸਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਸੂਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਗੱਡੀ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਰੁਕੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਾਹਰ ਖੜਕੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਉਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਬਚਾਅ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਸਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਡਰਾਇਵਰ ਨੂੰ ਗੱਡੀ ਘੁੰਮਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਹੁਣ ਗੱਡੀ ਖੁੱਡੀ ਵੱਲ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਈ ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹੰਢਿਆਏ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ.ਆਈ.ਏ. ਸਟਾਫ਼ ਲੈ ਪਹੁੰਚੇ। ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਡਰ ਕਾਰਨ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
    ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕਸੂਰ ਦਾ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸੌਣ ਕਮਰਾ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਪੁਲਿਸ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਸੂਰ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਨੂੰ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਰਜਬ ਅਲੀ ਜੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਕਾਰਨ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਬਤ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਵਿਵਾਦ ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਮੋਗਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।
    ਰਜਬ ਅਲੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਹੋਏ ਕੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਰਚਿਤ ਕਿੱਸੇ ਅੱਜ ਵੀ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਪਾਕਿ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਸਾਹੋਕੇ ਛੱਡ ਕੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਜਾ ਵਸੇ। ਉਨਾਂ ਦੀ ਕਿੱਸਾਕਾਰੀ ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਬੜੀ ਮਕਬੂਲ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਿਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਵਾਹਵਾ ਮੰਗ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਮੰਗ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ ਮੈਂ ਰਜਬ ਅਲੀ ਜੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਹੀ ਵਸਨੀਕ ਅਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਗਿਰਦ ਜਗਜੀਤ ਸਾਹੋਕੇ ਜੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਛਾਪਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ। ‘ਸਿੱਖੀ ਕਾਵਿ’, ‘ਰਜਬ ਅਲੀ ਦੀ ਚੋਣਵੀਂ ਕਵਿਤਾ’ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਉਨਾਂ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕਿਤਾਬ ਸੀ ਜੋ ਮੈਂ ਤੇ ਜਗਜੀਤ ਜੀ ਨੇ ਮਿਲਕੇ ਛਾਪੀ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਰਜਬ ਅਲੀ ਜੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਿੱਸੇ ਹੀ ਛਾਪੇ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ‘ਗਾਥਾ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੀ..’। ਅਲੀ ਜੀ ਦਾ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਡਾਕੂ, ਸਮਾਜ ਵਿਚਲੀਆਂ ਫੈਲੀਆਂ ਊਨਤਾਈਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋ ਕਿ ਲੜ ਰਹੇ ਸੀ ਪਰ ਸਨ ਅਸਲੀ ਸੂਰਮੇ ਹੀ।
    ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਧਾਰਿਮਕ ਗ੍ਰੰਥ ਜਾਤੀ ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ ਉਂਝ ਹੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਜਬ ਅਲੀ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਤੀ ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਸਨ ਜਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਜਾਂ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪੁਰਣੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰੀਏ।
    ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਘੁੰਮਣ ਘੇਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉਠਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਪੁੱਜੇ ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ. ਦੇ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਜਗਜੀਤ ਸਾਹੋਕੇ ਜੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਲਿਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ. ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਨਾ ਹੀ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕਿੰਨੀ ਕਿਤਾਬ ਛਾਪੀ ਸੀ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਜੀ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਜਗਜੀਤ ਸਾਹੋਕੇ ਤੋਂ 200 ਕਾਪੀ ਹੀ ਮਿਲੀ ਹੈ ਬਾਕੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਜੀ ਬਾਕੀ ਅੱਠ ਸੌ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਰਾਹੀਂ ਬਰਨਾਲੇ ਲਈ ਚੱਲੀ ਹੈ। ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ’ਚੋ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਕੇ ਕੇਸ ਪ੍ਰਾਪਰਟੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ।
    ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਜਗਜੀਤ ਸਾਹੋਕੇ ਉਤੇ ਐਸ.ਸੀ.ਐਸ. ਐਕਟ, ਦੰਗੇ ਫਲਾਉਣ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚਨ ਜਿਹੀਆਂ ਸੰਗੀਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹੇਠ ਪਰਚਾ ਦਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਐਸ. ਐਸ. ਪੀ. ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਨੀਲ ਕਮਲ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਮੇਘ ਰਾਜ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਨੀਲ ਕਮਲ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਭ ਪਤਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਸਥਾਨਿਕ ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ. ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਤੇ ਉਪਰਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
    ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਦਿਨ ਅਤੇ ਜਗਜੀਤ ਸਾਹੋਕੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪੁਲਿਸ ਹਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਉਨ•ਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਡਾਕੂਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿੱਸੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਛਾਪੇ। ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਸੀ ਕਿ ਇੰਨ•ਾਂ ਕਿੱਸਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਗਾਵਤ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਟੇਟ ਨੇ ਜਾਣ ਬੁੱਝਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਝੂਠਾ ਪਰਚਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।
    ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਜੇਲ• ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਰਨਾਲਾ ਜੇਲ• ਭਦੌੜ ਰੋੜ ਤੇ ਪੰਜ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਿੱਥ ਤੇ ਹੈ। ਜੇਲ• ਦੇ ਛੋਟੇ ਗੇਟ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਮਾ ਤਲਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੇਲ•ਰ ਕੋਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਜੇਲ• ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੇਟ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਲੱਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਜੇਲ•ਾਂ ਦਾ ਹੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਸਟਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਲ ਅਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰ ਵੜਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੁਝ ਜਾਣੂ ਨੌਜਵਾਨ ਮਿਲੇ ਜਿੰਨ•ਾਂ ਨੇ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ•ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ’ਤੇ ਪਰਚੇ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤੇਰੇ ਪੁਲਿਸ ਰਿਮਾਂਡ ਦਾ ਵੀ ਜਿਸਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਵੇਗਾ। ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਪਣੀ ਬੈਰਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੇਸ ਭਾਈਵਾਲ ਜਗਜੀਤ ਸਾਹੋਕੇ ਜੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਖੱਡਾ ਉਨ•ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਗਾ ਲਿਆ।
    ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ, ਕੇਸ ਬਾਰੇ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਸੀ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰਟ ਆਫ਼ ਲਾਈਫ਼ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਮੈਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਵੀ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਕਿਸੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਕੱਟ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੇਰੇ ਸਹੁਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਜਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤੇ ਚਿੰਤਤ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਚੁਭਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜੇਲੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਭੂਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਪੁੱਤ ਤੂੰ ਅਜਿਹੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕਿਉਂ ਨੀਂ ਦਿੰਦਾ ਜੀਹਦੇ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਜੇਲ• ਜਾਣਾ ਪਿਆ, ਭੂਆ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
    ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਜੇਲ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਨੀਲ ਕਮਲ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਮੈਂ ਪਟਿਆਲਾ ਰੇਂਜ ਦੇ ਆਈ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰ ਸੀ। ਬੈਠਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਆਈ.ਜੀ. ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ‘‘ਨੀਲ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਤੂੰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਮੈਂ ਹੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ 10 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਪਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਮੇਰੇ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਸੀ। ਨੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਾਈ ਡਾਕਟਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵੀ ਉਸ ਆਈ. ਜੀ. ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ ਸਨ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਹ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਆਈ. ਜੀ. ਹੱਸ ਕੇ ਨੀਲ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਯਾਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂ ਤੇਰਾ ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹੈ ਪਰ ਹੈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਹਾਮੀ। ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਡੀਜੀਪੀ ਸਾਹਿਬ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।’’ ਉਸਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਜਾਣ ਬੁੱਝਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਛਾਪੀਆਂ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਜਾਂ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਸਾਹਿਤ ਕਾਰਨ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।
    ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਧਰਵਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਚਲੋ ਗੱਲ ਸਾਫ ਤਾਂ ਹੋਈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੀ ਕਾਹਲੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਕਵੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਉਹ ਲਿਖਤਾਂ ਮੈਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀਆਂ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਵੀ ਛਾਪ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
    ਇਹ ਵੀ ਸਾਫ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ’ਤੇ ਪਰਚਾ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ ਅਫ਼ਸਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਾਈ ਵਿਸ਼ਵ ਅੰਗਰੇਜੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸਹਿਕਰਮੀ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਉਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ ਉਸਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਣ। ਉਸਦਾ ਉਹ ਸਹਿਕਰਮੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੇ ਉਸ ਅਫਸਰ ਦਾ ਵੀ ਮਿੱਤਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਉਤੇ ਇਹ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਦੋਹੇਂ ਉਸਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰੀ ਛਾਪੀ ਉਹੀ ‘ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ’ ਕਿਤਾਬ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਮੇਜ ’ਤੇ ਪਈ ਸੀ। ਰੁਟੀਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਮੁੱਦੇ ਵੱਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੋਕਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਤੁਹਾਡਾ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ? ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਉਹ ਮੇਰੇ ਇਸ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਝੱਟ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਬੋਲਿਆ ਅੱਛਾ-ਅੱਛਾ ਤੁਸੀਂ ਮੇਘ ਰਾਜ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਲੜਕੇ ਹੋ। ਬੜੀ ਸਾਫ਼ਗੋਈ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਯਾਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਹਾਂ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਛਾਪਦਾ ਹੈ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ-ਪੜ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਾਡੇ ਖਿਲਾਫ਼ ‘ਜਿੰਦਾਬਾਦ-ਮੁਰਦਾਬਾਦ’ ਬਹੁਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਚਿੱਟੇ ਦਿਨ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਾਣ ਬੁੱਝਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
    ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਬੀਤੀ ਉਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ। 1970ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਜੇ ਤੁੰਗ ਦੀ ‘ਲਾਲ ਕਿਤਾਬ’ ਕਾਰਣ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਸਾਲ ਕੁ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੈਂ ਤਰਕਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਜੋ ਦੱਬੇ ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
    ਉਪਰੋਕਤ ਦੋਹੇਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਚੱਲੀ ਸੀ ਕਿ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਣ ਅਜਿਹਾ ਕੇਸ ਹੀ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਮਾਣਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ੍ਰੀ ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਜੀ ਤੇ ਵੀ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਨਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਕਮੀਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਪਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਜਗਜੀਤ ਸਾਹੋਕੇ ਜੀ ਤੇ ਵੀ ਐਸ.ਸੀ.ਐਸ. ਐਕਟ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹੇਠ ਪਰਚਾ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸਰਾਸਰ ਗਲਤ ਸੀ। ਸਾਹੋਕੇ ਜੀ ਖੁਦ ਉਸੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਸਨ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੇ ਜੋ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਸੀ ਉਹ ਇਹੀ ਸੀ, ਸਾਡੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਂਧੀ ਜੀ ਦਾ ਬਿਆਨ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਜਬੂਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਾਰਾ ਸਾਹੋਕੇ ਜੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਈ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕੇਸ ਪਹਿਲੇ ਸੱਟੇ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਧਰਵਾਸ ਮਿਲੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਕੁਝ ਜਲਦੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੈਦਿਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਬੰਦ ਹੋ ਥੋਡੀ ਜਮਾਨਤ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਸ਼ੰਕਾ ਮੇਰੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਮਾਲਵਿੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ ਜੀ ਵੀ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੀਲਮ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ ’ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵਾਹਵਾ ਚਿੰਤਤ ਸੀ।
    ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਵਾਹਵਾ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਖਾਸਕਰ ਅੰਗਰੇਜੀ ਮੀਡੀਏ ਨੇ ਉਸ ਮੌਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖੂਬ ਤਵੱਜੋ ਦਿੱਤੀ। ‘ਦਾ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ’ ਨੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਲਿਖੀ, ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਹਫ਼ਤੇ ਕੁ ਬਾਅਦ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਰੀਸ਼ ਛਾਬੜਾ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਸੁਲਾਖਾਂ ਪਿੱਛੇ ਬੰਦ ਦੀ ਚੋਰੀ ਛਿਪੇ ਮੇਰੀ ਫੋਟੋ ਵੀ ਖਿੱਚੀ, ਇਹ ਫੋਟੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੁਣ ਵੀ ਸਾਂਭੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਪੰਨਾ ਇਸ ਕੇਸ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਛਾਪਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਦੀ ਫੋਟੋ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੈਪਸ਼ਨ ਸੀ ‘ਰਜਬ ਅਲੀ ਤਾਂ ਮਹਿਜ਼ ਬਹਾਨਾ ਹੈ ਮਾਮਲਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ’।
    ਕਈ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਬੁੱਧਜੀਵੀ, ਜਮਹੂਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਸਾਡੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮੰਤਰੀ ਕਾਫ਼ੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਸਨ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੁਵਿਧਾ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪਿੱਛੇ ਉਨਾਂ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਬਿਆਨ ਛਪਦੇ ਹੀ ਮੌਕੇ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਨੇ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਿਆਨ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਨਾਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜਦੇ ਹੋ। ਪੁਲਿਸ ਖਿਲਾਫ਼ ਰੋਜ ਛਪ ਰਹੇ ਬਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਅੱਕ ਕੇ ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ. ਬਰਨਾਲਾ ਨੇ ਨੀਲ ਕਮਲ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਖਬਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਕਵਾਵੇ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਅਸਮਰੱਥਤਤਾ ਜਾਹਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
        ਇਸ ਪੂਰੇ ਵਿਵਾਦ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹਾਂਗਾ ਜਿਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਮੈਂ ਜੇਲ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸੀ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਮੈਗਜ਼ੀਨਾਂ ਅਧਾਰਿਤ ਚਾਰ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠ ਜਗਰਾਓ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਮਤਾਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਧਿਰ ਮੇਰੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੀ। ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਦੀ ਇਹ ਧਿਰ ਦਾ ਸਮਝਣਾਂ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਤਾਬ ਛਾਪਕੇ ਗਲਤ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਲਿਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਧਿਰਾਂ ਮਤੇ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਅੰਤ ਨੂੰ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮੇਰਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਇਕੋ ਧਿਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਹਮਾਇਤੀ ਸਮਝਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਇਹ ਪੂਰਾ ਕੇਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
        ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਮੈਂ ਜੇਲ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਸਮਝਦਾਰ ਸਨ ਉਨਾਂ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦਿੰਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਕਈ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ। ਤਿੰਨ ਕੁ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਇਸੇ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾ-ਇੱਜਤ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਮੇਰੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਚਾਰਜ ਅਪਰੂਵ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀਂ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਇਸ ਕੇਸ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁੱਟ ਸਕਿਆ।
        ਜੇਲੋਂ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮਾਨਸਾ ਵਿਖੇ ਕਾਮਰੇਡ ਸੁਖ਼ਦਰਸ਼ਨ ਨੱਤ ਜੀ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸੀ ਮੈਂ ਵੀ ਭੈਣ ਇਕਬਾਲ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਹੁਤੇ ਮਿੱਤਰ ਅਜਿਹੇ ਸਨ ਜਿੰਨਾਂ ਉਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ-ਕਈ ਕੇਸ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਕਈ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਜੇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੱਟ ਆਏ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਸਾਰ ਉਹ ਸਭ ਹੱਸਣ ਲੱਗੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬੋਲਿਆ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਤੂੰ ਵੀ ਹੱਜ ਕੱਟ ਆਇਆ ਅੱਗੇ ਰੋਜ-ਰੋਜ ਸਾਥੋਂ ਜੇਲ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਸੁਣਦਾ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਕੇ ਹੱਸਣ ਲੱਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਭੂਆ ਦੇ ਕਹੇ ਦਾ ਕੋਈ ਅਫਸੋਸ ਨਹੀਂ ਸੀ...।

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਇਰਾਦੇ

  • ਸੰਪਾਦਕੀ , ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ

    ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੋਇਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਰਾਜਸੀ ਸੰਸਥਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜਸੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਦੇ ਮੂਲਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਨੂੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਹਿੰਦੂਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਮਾਜਕ ਸਮਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਧਰਮ, ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੇ ਦੇਸ ਦੀ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਰੀਆਵ੍ਰਤ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦੇ ਕੇ ਮਨੂੰ ਸਿਮਰਤੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਤ ਸਮਾਜਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਗਾੜ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਰਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਉਹ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਵਾਲੀ ਗਲਬਾ ਮੂਲਕ ਸੋਚ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਂ ਸਭਾ ਤੋਂ ਤੁਰਦੀ ਹੋਈ ਜਨ ਸੰਘ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਈ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਨਿਯਮਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਚਾਲਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਾਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰਨ ਦੀ ਗੱਲ, ਕਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਵਾਸੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਸਲਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਇਮ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਆਦਿ। ਇਹੀ ਕੁਝ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਜਾਂ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

    ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲੋਂ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਉੱਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਚਾਲਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਸੁਸਤ ਚਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਪਿੱਛੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਇਰਾਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬਿਆਨ ਉੱਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਤਿੱਖਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਇਸ ਬਿਆਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਫ਼ਾਈਆਂ ਦੇਣ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਪ੍ਰੈੱਸ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹ ਬਿਆਨ ਨਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਇਰਾਦਾ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਚਾਲ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚਲੇ ਸੰਕਟਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜਸੀ ਲਾਹਾ ਲੈਣ ਦੀ ਫ਼ਿਰਾਕ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਰਾਜਸੀ ਵਿੰਗ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਕੱਟੜ ਅਤੇ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੁ ਰਾਜਸੀ ਚਿਹਰੇ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
    ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਇਰਾਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮੂਲ ਮੁੱਦਾ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਨੂੰ ਮੂਲ ਮੁੱਦਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀਵਾਦ ਦੀ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ, ਬਹੁ-ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਨਸਲੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀਆਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਨੀਤੀ ਅਧੀਨ ਗਊ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਂਅ ਥੱਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਸ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਊ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਂਅ ਥੱਲੇ ਦਲਿਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਏਜੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਨੇ ਹਮਲੇ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਂਜ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਘੇਰਾ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਫੈਲਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਹਰਿਆਣਾ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
    ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਬਿਆਨ ਵੀ ਇਸੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚਲੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹਮਲਾਵਰ ਬਣਾਉਣ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਕਾਡਰ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਂਝ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰਾਜਸੀ ਵਿੰਗ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਨਾਕਾਮੀਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੁਕਵੇਂ ਏਜੰਡੇ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਰੁਝਾਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਅੰਬਰਾਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ


  •  

     

     

     

     

     

    - ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ 'ਹਰਿਆਓ'
    ਉੱਭਾਵਾਲ, ਸੰਗਰੂਰ

       +91-8427405492
     
    ਦੇਖ ਕੇ ਸੱਤਾ ਦੀ
    ਚਕਾ ਚੌਂਦ
    ਕੋਈ ਚਿੱਟ ਕੱਪੜਿਆਂ 
    ਸ਼ਿੰਗਾਰਦਾ ਉੱਜਲੇ ਭਵਿੱਖ
    ਵੱਲ ਤੁਰਦੇ ਕਦਮਾਂ ਨੂੰ
    ਚਲੋ ਲੱਭੀਏ
    ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ
    ਕਿਸੇ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ
    ਤਾਰੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ
    ਬਲਦੇ ਅੰਗਿਆਰਾਂ ਵਰਗੇ
    ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੌਰ ਵਿੱਚ
    ਗੁੰਮ ਜਾਂਦੇ ਨੇ
    ਸ਼ੰਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ
    ਮਾਂ ਦੇ ਲਾਡਲੇ 'ਹਰਜਿੰਦਰ'
    ਬਣ ਜਾਂਦੇ 'ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ'
    ਬੈਠ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੁਰਸੀ
    ਚਿੱਟ ਕੱਪੜਿਆਂ ਸੋਚਦਾ
    ਰਾਹ ਜਾਣ ਗਏ ਨੇ
    ਚਾਨਣ ਦਾ
    ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
    ਸੂਰਜ ਬਣ ਚਮਕਣ
    ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਛਿੱਪਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ
    ਗ੍ਰਹਿਣ ਲਾਉਂਦਾ
    ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਦਾ
    ਲਾ ਕੇ ਜਾਲ ਸਾਜਿਸ਼ਾਂ ਦਾ
    ਫਸਾ ਲੈਂਦਾ ਚੀਨੇ
    ਕਬੂਤਰਾਂ ਵਰਗੇ
    ਅੰਬਰਾਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਨੂੰ 
    ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁਪਨਿਆਂ
    ਭਰੀ ਛਾਤੀ
    ਛੱਲਣੀ ਹੁੰਦੀ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ
    ਸਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਣ ਗੂੰਜਦੇ
    ਨਿਮਾਣੇ ਅੰਮੜੀ  ਦੇ ਵਿਹੜੇ
    ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਜਾਇਓ
    ਪਹਿਚਾਣ ਲਵੋ
    ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਧਰੇ
    ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਏ ਵਰਗੇ
    ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ
    ਗਾਨੇ ਸਜਾਉਣ ਵਾਲੇ
    ਹੱਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੁੱਟ ਕੇ
    ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ
    ਪੂੰਝੋ ਮਾਂ ਦੀਆਂ
    ਰਾਹ ਤੱਕਦੀ ਦੀਆਂ
    ਅੰਨੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਥਰੂ
    ਮੁੜ ਆਵੋ
    ਰੱਖੜੀ ਵਾਲੇ ਗੁੱਟੋ
    ਇੱਕ ਵਿੱਕੀ ਗੌਂਡਰ ਨੂੰ
    ਮਾਰ ਕੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ
    ਕਿੰਨੇ ਹੀ 
    ਗੌਂਡਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾਤੇ
    ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਨੇ
    ਇਹ ਦਹਿਸ਼ਤਾਂ ਦੇ ਵਾਰਸ
    ਲਾਡਾਂ ਚਾਵਾਂ ਨਾਲ
    ਪਾਲੇ ਓਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ
    ਹਾੜੇ ਨਾ ਬਣਿਓ
    ਕਿਸੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਕੱਠਪੁੱਤਲੀ
    ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਹੌਂਕੇ ਤੇ ਹੰਝੂ
    ਮੁੱਕ ਜਾਣੇ
    ਪਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ
    ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ
    ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਣੇ
    ਮੁੜ ਆਵੋ
    ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਾਹ ਉਡੀਕਦੇ ਨੇ।
     
                  
    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਇਹ ਕਾਤਲ

  • ਲੇਖਕ: ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਢੇਸੀ

    ਦਿੱਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ. ਕੇ. ਦੇ ਬਿਆਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਕੋਈ ਲੜਕਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੰਦ ਲਫਾਫਾ ਫੜਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਗਦੀਸ਼ ਟਾਇਟਰ ਦੇ ਸਟਿੰਗ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੀਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਹੈ। ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਵਿਚ ਟਾਇਟਲਰ ਸੰਨ 1984 ਵਿਚ 100 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਕੇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੋ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਬਦਲੀ ਵੀ ਕਰਵਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬੜੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਗਾਲ ਕੱਢ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ‘ਉਨ ਸਾਲੋਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਕਿਆ ਵਿਗਾੜ ਲੀਆ?’ ਹੁਣ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਤੇ ਸਦਨ ਵਿਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਟਾਇਟਲਰ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਟਾਈਟਲਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1984 ਵਿਚ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਮਗਰੋਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿਚ ਸੱਜਣ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ ਟਾਇਟਲਰ ਦੇ ਨਾਮ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਕੀਲ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਫੂਲਕਾ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਟਾਇਟਲਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਰਹੀ ਹੈ।

    ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਬੜੀ ਹੀ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਦੰਗੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੁਗਤਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਲਸ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਦ ਕਿ ਟਾਇਟਲਰ ਵਰਗੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਮਨਿਸਟਰੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਟਾਇਟਲਰ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ‘ਮਨਿਸਟਰ ਆਫ ਸਟੇਟ ਫਾਰ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਅਫੇਅਰਜ਼’ ਦੀ ਮਨਿਸਟਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਜਦੋ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਤਫਤੀਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਨਾਨਾਵਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਟਾਇਟਲਰ ਦਾ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿਚ ਹੱਥ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 10 ਅਗਸਤ 2005 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਟਾਇਟਲਰ ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਟਾਇਟਲਰ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲਆਮ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਗੇੜੀਆਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦ ਕਿ ਸੱਚ ਦਾ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿਚ ਰਾਜੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਿਆਨ ਟਾਇਟਲਰ ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਜੇ ਉਸ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਫੰਧਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਪੇਟਣ ਦਾ ਡਰਾਵਾ ਦੇ ਸਕੇ। 

    ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਸਬੰਧੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਚ 2733 ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਦ ਕਿ ਅਸਲ ਅੰਕੜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸਨ। ਚਿੱਟੇ ਦਿਨ ਸਰਕਾਰੀ ਸ਼ਹਿ ਤੇ ਹੋਏ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਸਬੰਧੀ ਪਿਛਲੇ 34 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਫ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਕੇਂਦਰ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ 242 ਕੇਸਾਂ ਸਬੰਧੀ ਐਸ ਆਈ ਟੀ (ਸਪੈਸ਼ਲ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਟੀਮ) ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆਂ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜੋ ਕਿ ਹੁਣ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਦੋ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿਚ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਟਾਈਟਲਰ ਸਬੰਧੀ ਸਟਿੰਗ ਅਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਨਤਕ ਹੋਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ 9 ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਟਾਈਟਲਰ ਦੇ ਕੇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਹੁਣ ਵੀ ਟਾਇਟਲਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਫੰਧੇ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਜਨਾਜਾ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗਾ।

    ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਰਸਮੀ ਮੁਆਫੀ ਵੀ ਮੰਗੀ ਸੀ ਪਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਆਪਣੇ ਖੰਭਾਂ ਹੇਠ ਬਚਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਦਿੱਲੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਾਂਗਰਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸਿੰਘ ਚੰਡੋਕ ਨੇ ਇਸੇ ਟਾਈਟਲਰ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾਨ ਦਾ ਸਿਰੋਪਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਖੁਦਗਰਜ਼ ਸਿੱਖ ਇਸ ਦੀ ਪੈੜ ਵੀ ਨੱਪਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਸਬੰਧੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਗੱਲ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਵਿਧਵਾ ਕਲੋਨੀ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਕਲੋਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 34 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ ਧਮਕਾਇਆ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸੰਤ ਸਮਾਜ, ਜਥੇਦਾਰ ਅਤੇ ਨਾਮ ਨਿਹਾਦ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤਕ ਵੀ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜਾਂ ਦਾ ਕਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਜੇ 34 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ  ਅਵਾਜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰੇਰਤ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਰਾਜ ਭਾਗ ਤੋਂ ਹੀਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਦਲਾਂ ਨੂੰ ਜਗਦੀਸ਼ ਟਾਈਟਲਰ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਇੱਕ ਜਬਰਦਸਤ ਮੁੱਦਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਪਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਭਾਜਪਾ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਕੀ ਕਾਰਗੁਜਾਰੀ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ!

    ++++                  ੦                     ++++               ੦               +++

     

    ਭਾਈ ਢਡਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਸਬੰਧੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ

    ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਡਰੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਤੇ ਹੋਈ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸਬੰਧੀ ਖਬਰ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਬਾਬਾ ਧੁੰਮਾਂ ਦੇ ਨਜਦੀਕੀ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ, ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਵਰੰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਇਸ ਕਤਲ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਧੁੰਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਪਰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਹ ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈਸੈਸ਼ਨ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਸ: ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਵਕੀਲਾਂ ਜੀ.ਐਸ.ਘੁੰਮਣ ਤੇ ਜੀ.ਪੀ. ਐਸ ਘੁੰਮਣ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਬਾ ਧੁੰਮਾਂ ਖਿਲਾਫ ਖਾਰਜ ਹੋਈ ਅਰਜੀ ਨੂੰ ਹਾਈਕੋਰਟ ਵਿਚ ਚਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

    ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਤੇ ਇਹ ਹਮਲਾ ਮਈ 2016 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ 200 ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਦ ਕਿ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਾਰ ਤੇ ਹੀ 60 ਰੌਂਦ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਪਵਿੱਤਰ ਛਬੀਲ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰਕੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨੇ ਇਹ ਹਮਲਾ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਡਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿਚ ਵਾਲ ਵਾਲ ਬਚ ਗਏ ਜਦ ਕਿ ਉਹਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਭਾਈ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਸੀ ਕਲਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਬਾਬਾ ਧੁੰਮਾਂ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਵਲੋਂ ਸ਼ਰੇਆਮ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਤ ਕਤਲ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਹੈ ਇਹ ਕੇਸ ਵੀ ਬੜੀ ਹੀ ਧੀਵੀਂ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕਾਤਲ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਕੜ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ ਤਾਂ ਅਕਾਲੀਦਲ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਉੱਕਾ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਓਂਕਿ ਬਾਬਾ ਧੁੰਮਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਬਾਦਲਾਂ ਦਾ ਥਾਪੜਾ ਹੈ

    ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਚਾਹੀਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਉਚਤਮ ਅਦਾਲਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵਲੋਂ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ‘ਤੇ ਤਲਬ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਹੋਇਆ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਦਾ ਰਵਈਆ ਕਾਤਲ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਭੁਗਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਪੀੜਤਾਂ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਤੋੜਨ ਲਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਲਿਤਾੜਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਬਹਾਨੇ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬੈਠੀਆਂ ਖਾਲਸਤਾਨੀ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਧੱਕੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਖੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮੂਕ ਦਰਸ਼ਕ ਬਣੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਾਤਲ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਹੀ ਭੁਗਤੇ।

    ਚੇਤੇ ਰਹੇ ਕਿ ਫਿਰੰਗੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਨਾ ਮਿਲਵਰਤਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬਾਨੀ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਹ ਸੋਚ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੀ ਧਿਰ ਤੋਂ ਅਜਾਦ ਹੋਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਆਪ ਕਰਨੇ ਸਿੱਖੋ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦਾ ਵੈਰ ਵਿਰੋਧ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪੁਲਸ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਅਰਧ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਕਮਿਆਂ ਨਾਲ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਨ ਕਰ ਦਿਓ। ਪਰ ਅੱਜ ਪੰਥ ਦੀ ਧਾਰਮਕ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈਆਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹੀ ਬਣੇ ਹੇਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਭਲਕ ਨੂੰ ਜੇ ਇਹਨਾ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਵਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈਆਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਹ ਹੋਣਾ ਪਏਗਾ ਕਿ  ਭਨਿਆਰਾ ਸਾਧ ਅਤੇ ਸੌਦਾ ਸਾਧ ਵਾਂਗ ਜਿਹਨਾ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਤੋਂ ਕਲੀਨ ਚਿਟਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਦੁਨਿਆਵੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਸਜਾਵਾਂ ਕਿਓਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪੰਥ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ‘ਤੇ ਵੱਡੀ ਸੱਟ ਵੱਜਦੀ ਹੈਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਈ ਢਡਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਜਾਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵਿਛਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵਗੈਰਾ ਨਾ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਨਾ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜੋਕੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਸੰਭਲ ਕੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋ: ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਥ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਥਲੱਗ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਾਦ ਵਿਵਾਦ ਵਿਚ ਪੈਣ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਦ ਵਿਵਾਦ ਸਬੰਧੀ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਧੀਰਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਗੁਰਮਤ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਸੰਖੇਪ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਬਿਆਨਬਾਜੀ ਕਰੇ।

    ++++         ੦        ++++         ੦      ++++      ੦     ++++      ੦      ++++

    ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਕਰਾਂ ਨੂੰ ਠਰ੍ਹੰਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ

    ਇਹਨੀ ਦਿਨੀ ਪੰਥਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦੀ ਜੰਗ ਜੋਰਾਂ  ‘ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਤੌਖਲਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ, ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੇਣੇ, ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੇਣ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪੰਥ ਤੇ ਕਾਬਜ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਹਨਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਦੀਵਾਨਾ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਇਨਸਾਫ ਪਸੰਦ ਸਿੱਖ ਇਹਨਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਆ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨਪੰਥਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈਆਂ ਵਲੋਂ ਲਾਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਖਿਲਾਫ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਹੀ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ। ਸੰਪ੍ਰਦਾਈਆਂ ਨੇ ਇਹਨਾ ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਪਰ ਸੱਚ ਦੇ ਦੀਵਾਨੇ ਡਟੇ ਰਹੇ। ਖਿਆਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਬੰਦੀ-ਸ਼ੁਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਇਹਨਾ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਧੱਕੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬੋਲਣ ਜਾਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲ ਐਸੀ ਕੋਈ ਵੀ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦਾ ਖਤਰਾ ਮੁੱਲ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਡਟੇ ਹੋਏ ਹਨਹੁਣ ਜੇਕਰ ਇਹਨਾ ਪੰਥਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਮੱਤਭੇਦ ਉੱਠਣਗੇ ਜਾਂ ਇਹਨਾ ਵਿਚ ਵਾਦ ਵਿਵਾਦ ਵਧੇਗਾ ਤਾਂ ਜਾਹਰ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਆਵੇਗੀ।

    ਗੁਸੈਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਰੇਡੀਓ

    ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਆਗੂਆਂ , ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਨਜਾਇਜ ਪੰਥਕ ਜੱਫੇ ਨਾਲ ਅਸਫਲ ਮੱਥਾ ਮਾਰਨ ਮਗਰੋਂ ਜੋ ਧਿਰਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਲਮ ਵਿਚ ਹਨ ਉਹਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੁੱਖ ਹੁਣ ਉਹਨਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਵਲ ਹੀ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਾਬਜ ਅਤੇ ਕਾਤਲ ਧਿਰਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਉਹਨਾ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨੀਵੇਂ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਕਾਬਜ ਧਿਰਾਂ ਖਿਲਾਫ ਜੱਦੋ ਜਹਿਦ ਵਿਚ ਉਹਨਾ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦਾਂ, ਕਾਤਲਾਂ ਅਤੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਨਜਾਇਜ ਜੱਫਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਤਹਿ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੇ ਪੀੜਤ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਤਭੇਦ ਹਨ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰਮਤ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਹੱਲ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਪੀੜਤ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਰਵਈਆਂ ਗੁਰਮਤ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੀ ਤਹਿ ਕਰਨ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਧੰਨ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਰਤ ਵਿਚ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—

    ਹਰਿ ਜਨੁ ਰਾਮ ਨਾਮ ਗੁਨ ਗਾਵੈ॥ ਜੇ ਕੋਈ ਨਿੰਦ ਕਰੇ ਹਰਿ ਜਨ ਕੀ ਅਪੁਨਾ ਗੁਨੁ ਨ ਗਵਾਵੈ॥

    ਇੰਝ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰੀਕਾ ਉਹਨਾ ਦੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰੀਅਤਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਹੈ।

    ਅੱਜ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਟੀ ਵੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵੀ ਉਹਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰਜ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾ ‘ਤੇ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਗੂਆਂ, ਡੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈਆਂ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਸਵੱਲੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਟੀ ਵੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉਹਨਾ ਪੀੜਤ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਜਿਹਨਾ ‘ਤੇ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਸੰਪ੍ਰਦਾਈਆਂ ਦੇ ਲੱਠ ਮਾਰ ਸਮਰਥਕ ਹਰਕਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪੰਥ ਨੂੰ ਇਸ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੇ ਮਹੌਲ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਗੁਰਮਤ ਅਨੁਕੂਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਗੁਰਮਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਵੀ ਇਹ ਲੱਠ ਮਾਰ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਪੰਥ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਨਜਾਇਜ ਧੱਕੇ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਆਗੂ ਹਲੇਮੀ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਲੀ ਪੋਪ ਕਿਹਨਾ ਨੂੰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ? ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਨਿਹਾਇਤ ਹੀ ਹਾਸੋਹੀਣੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਨ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਆਗੂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਬੇਗਮ ਪੁਰਾ ਜਾਂ ਹਲੇਮੀ ਰਾਜ ਦੇਣ ਦੀ ਬਿਆਨਬਾਜੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਅੰਦਰਖਾਤੇ ਉਹਨਾ ਸਰਕਾਰੀ ਪੁਰਜਿਆਂ (ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ) ਨਾਲ ਰਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਪੰਥਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਤੇ ਕਾਤਲਾਨਾਂ ਹਮਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਥ ਵਿਚ ਵੰਡੀਆਂ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹਨਾ ਦੋਗਲੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਾਲੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਕਿ ਉਹਨਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਟੇਜਾਂ ਤੇ ਪੰਥਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਿਓਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਅਸਿੱਧੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਗੁਰਿਆਈ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਰਹਿਤ ਮਰਿਯਾਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿਚ ਦੁਬਿਧਾ ਕਿਓਂ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ? ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਧਿਰਾਂ ਵਧੇਰੇ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਤੁਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ ਪਿਛੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਚਿਹਰਾ ਲੁਕਾ ਕੇ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ।

                          +++++                           ਸਮਾਪਤ                ++++++

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਸੱਚ ਦੇ ਸੂਰਜ

  •  ਪਰਮਜੀਤ ਢੀਂਗਰਾ

    ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜਦੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਘੜਨ ਦੀ ਜਾਚ ਆ ਗਈ। ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਸੀ। ਸੂਫ਼ੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ‘ਕੁੰਨ’ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਿਆ ਅਤੇ ਕਾਇਨਾਤ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸੱਚ, ਸੂਰਜ, ਸਿਫ਼ਤ, ਸਲਾਹ, ਸਾਲਮ, ਸੂਰਤ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਘੜੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਰੇ, ਨਵੇਂ-ਨਕੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਕੇ ਜਿਉਣਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਲਾਹੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਲਾਹੀ ਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਰੂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਵੀ ਪਛਾਣੇ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਉਹ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੱਚ ਦੇ ਸੂਰਜਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਹਨੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਤੇ ਧੁੱਪ ਵਰਗੀ ਮਲੰਗੀ ਦੇ ਗਲ ਲੱਗ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਵਾਹੁੰਦੇ, ਧੁੱਪ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਜਗਦੇ ਹਨ। ਆਓ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਦੇ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਪਾਈਏ। ਈਸਾ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਪੂਰਵ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਯੂਨਾਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਗਿਆਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਮਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ। ਸਿਕੰਦਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣ ਕੇ ਤਿੰਨ ਰਾਜਾਂ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਉਹਨੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਕੂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁਕਮ ਚਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਝੂਲ-ਝੂਲ ਕੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਫੜਫੜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਘੋੜੇ ਬੇਚੈਨ ਹਨ, ਸਖ਼ਤ ਖੁਰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਧੂੜਾਂ ਉਡਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਹਲੇ ਹਨ। ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਗੁਰੂ ਮਹਾਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਰਸਤੂ ਉਹਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਡਾਇਓਜਿਨੀਜ਼ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲੀਂ। ਡਾਇਓਜਿਨੀਜ਼ ਤੇ ਉਹਦਾ ਗੁਰੂ ਏਂਟੀਸਥੈਂਸ ਤਤਕਾਲੀ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਨਿਕ ਸੰਪਰਦਾਏ ਦੇ ਮੋਢੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਓਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਹਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਉਹ ਘ੍ਰਿਣਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਿਸਮ ਅਤੇ ਰੂਹ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਪਹਿਰਨ ਸੀ। ਡਾਇਓਜਿਨੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਸਤਰਹੀਣ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਟੱਬ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਅਲਮਸਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ। ਟੱਬ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਉਹ ਕੋਸੀ-ਕੋਸੀ ਧੁੱਪ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੇੜੇ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ। ਸਿਕੰਦਰ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਖਲੋ ਗਿਆ। ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਮੜਕ ਉਹਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਤਾਜ ਤੋਂ ਝਲਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਿਕੰਦਰ ਹਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਚੱਲਿਆ ਹਾਂ, ਦੱਸੋ ਤੁਹਾਡੀ ਖ਼ਿਦਮਤ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਡਾਇਓਜਿਨੀਜ਼ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਉਕੇਰ ਕੇ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ‘‘ਕੌਣ ਹੈ, ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?’’ ‘‘ਸਿਕੰਦਰ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਗਰੂਰ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਉੱਚਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਜਨਾਬ ਮੈਂ ਸਿਕੰਦਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?’’ ‘‘ਪਰੇ ਹਟ ਜਾ, ਜ਼ਰਾ ਧੁੱਪ ਆਉਣ ਦੇ।’’ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਗਰੂਰ ਉਹਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਦਮ ਪੁੱਟਦਾ, ਮਾਯੂਸੀ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਸੈਨਾਪਤੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੀਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਹੇਠ ਹਨ ਤੇ ਕੋਸੀ-ਕੋਸੀ ਧੁੱਪ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਸ਼ੈਅ ਹੈ। ਇਹ ਧੁਪੀਲੀ ਮਿਸਾਲ ਹੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰੇ ਹਟ ਜਾ, ਧੁੱਪ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦੇ। ਆਓ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ ਫੇਰ ਚੱਲੀਏ। ਸਮਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਈਸਾ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਏਥਨਜ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਚਮਕਦਾ ਸਿਤਾਰਾ। ਦੁਨੀਆਂ ਇਸ ਸਿਤਾਰੇ ਨੂੰ ਹਸਰਤ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਦੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ ਇਸ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨਗਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਮੱਕੇ ਦੇ ਹੱਜ ਵਾਂਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਸੱਚ ਦੇ ਸੂਰਜ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉੱਗੇ, ਥੇਲਜ਼, ਪਾਇਥਾਗੋਰਸ, ਐਪੋਲੋਜੀਆ, ਏਨਾਕਿਸਮਿੰਡੇਰ, ਜੇਨੋਫੇਨਿਸ, ਹੇਗਕਲਿਟਸ, ਏਮਪੇਡੋਕਿਲਸ, ਡਿਮੋਕ੍ਰਿਟਸ, ਪ੍ਰੋਟਾਗੋਰਸ, ਐਮੀਕਿਊਰੀਅਸ, ਅਫਲਾਤੂਨ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ’ਚੋਂ ਸਿਰਕੱਢਵਾਂ ਸੁਕਰਾਤ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਧੁੱਪਾਂ ਦੇ ਜਾਏ, ਧੁੱਪਾਂ ਵੰਡਦੇ ਦਰਿਆ, ਧੁੱਪਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਸਤਕਾਂ ’ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਧੁੱਪ ਸਦਾ ਲਿਸ਼ਕਦੀ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਵੰਡਣ ਲਈ ਬੇਤਾਬ। ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਕਰਾਤ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਾਹਸੀ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸੱਚ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸੂਰਜ ਹੀ ਹੱਸ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਪੀ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਮੇਲੀਟਸ, ਏਲੀਟਸ ਅਤੇ ਲਾਈਕਿਨ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ। ਉਹਦੇ ’ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਏ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਅਵੱਗਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਟਿੱਚ ਸਮਝ ਕੇ ਹੁਕਮਅਦੂਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੱਤਾ ਦਾ ਅਨਾਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਬੇਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮੱਥਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਬੀਜਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੰਕਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਾਗੀਆਨਾ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਯੂਨਾਨ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪਲ ਆਪਣੇ ਹਤਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਸੁਕਰਾਤ ਦਾ ਬਿਆਨ ਅੱਜ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਕਿਰਤ ਹੈ। ਪਲੈਟੋ ਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਇਬਾਰਤਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਲੂੰ-ਕੰਡੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਕਰੀਟੋ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ,‘‘ਸ੍ਰੀਮਾਨ, ਤੁਸਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਣਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਹਿਲਣਾ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਪੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਜੁਆਬ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਮੇ ਪੈ ਜਾਣਾ।’’ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿਆਲਾ ਫੜਿਆ ਤੇ ਗਟ-ਗਟ ਕਰ ਕੇ ਪੀ ਗਿਆ। ਨਾ ਉਹਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਰੰਗ ਬਦਲਿਆ, ਨਾ ਮੱਥੇ ’ਤੇ ਕੋਈ ਤਿਊੜੀ ਆਈ। ਪਲੈਟੋ ਲਿਖਦਾ ਹੈ- ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀਂਦੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਜ਼ਹਿਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਸੰਜਮ ਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਕਿਰਨ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਹੰਝੂ ਉਸ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਦੇ ਗਵਾਹ ਸਨ ਕਿ ਅਸਾਂ ਇੱਕ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਗੁਆ ਲਿਆ ਸੀ।’ ਕਰੀਟੋ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਪੋਲੋਡੋਰਸ ਦਹਾੜਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਚੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੁਕਰਾਤ ਟਹਿਲਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹਦੇ ਪੈਰ ਜੁਆਬ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਮਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਬੰਦੇ ਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਤਲੀਆਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕੀ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਉਹਨੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉਪਰ ਵੱਲ ਦਬਾਉਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਮਰ ਕੇ ਆਕੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਆਪਣੇ ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਟੋਹਿਆ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਏਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਲੱਕ ਤਕ ਉਹਦਾ ਸਰੀਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਅਖੀਰਲਾ ਵਾਕ ਕਰੀਟੋ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਰਗੇ ਦੀ ਬਲੀ ਐਸਕਲੇਪਿਆਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਕਰੀਟੋ ਨੇ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਮੀਟ ਦਿੱਤੇ। ਐਸਕਲੇਪੀਅਸ ਅਰੋਗਤਾ ਦਾ ਦਿਓਤਾ, ਕਰੀਟੋ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਮੁਰਗੇ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਇੰਜ ਤਿਲ-ਤਿਲ ਕਰਕੇ ਸੱਚ ਦਾ ਸੂਰਜ ਓਟੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰੇਮੀ। 399 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਸੁਕਰਾਤ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਉਹਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕ ਮਕਦੂਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਰਸਤੂ ਨਾਂ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਨਹੀਂ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਕੋਲੋਂ ਇਸ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਹਦੇ ਅੱਗੇ ਕਈ ਸੁਆਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ। ਅਰਸਤੂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਕਰਾਤ ਦੇ ਚੇਲੇ ਅਫਲਾਤੂਨ ਦਾ ਚੇਲਾ ਅਤੇ ਮਕਦੂਨੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਗੁਰੂ ਬਣਿਆ। ਉਹਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਲਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਗੁਰੂ ਅਫਲਾਤੂਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕੌਣ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ,‘‘ਮੈਂ।’’ ‘‘ਤੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?’’ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਨਵੀਂ ਪੁੱਛ ਰੱਖੀ, ‘‘ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਔਗੁਣਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਗੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਸੁਕਰਾਤ ਨੇ ਦਿੱਤਾ,’’ ਉਸ ਦਾ ਜੁਆਬ ਸੀ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਗਿਆਨੀ ਗੈਲੀਲੀਓ, ਇਟਲੀ ਦੀ ਮਾਂ ਭੂਮੀ ਦਾ ਲਾਡਲਾ ਸਪੂਤ। ਉਹਨੇ ਖੋਜ ਕਰਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੇ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1632 ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਕਾਪਰਨੀਕਸ ਅਤੇ ਟੋਲਮੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਰਚਾਉਂਦਿਆਂ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੋਪ ਦੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿਮਲੀਸੀਅਸ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਖਵਾਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਰੋਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਫਲੋਰੈਂਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ ਕੋਲ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਕਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦਾ ਸਿੰਘਾਸਣ ਡੋਲ ਗਿਆ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਾਹਾਕਾਰ ਨਾਲ ਕੋਹਰਾਮ ਮਚ ਗਿਆ। ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਰੋਮ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਚਾੜ੍ਹਿਆ। ਗੈਲੀਲੀਓ ਉਸ ਸਮੇਂ 70ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਬੁੱਢਾ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਪੋਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਲਟਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹਦੀ ਸਿਹਤ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਸੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਗੈਲੀਲੀਓ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਰੋਮ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਡੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗਾ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੱਦ ਤਕ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਬੂਲਨਾਮਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ‘‘ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸੂਰਤ ਇਸ ਜਗਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ। ਸੂਰਜ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਥਾਵਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਗੈਲੀਲੀਓ ਗੈਲੀਲੇਈ ਸਹੁੰ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।’’ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਮਨਵਾਏ ਇਸ ਕਬੂਲਨਾਮੇ ’ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਹੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸੂਰਜ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਉਹ ਬੁੜਬੁੜਾਇਆ, ‘ਏਪਰ ਸੀ ਮੂਵ’ ਘੁੰਮਦੀ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਉਹਦਾ ਇਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਾਕ ਅੱਜ ਵੀ ਖਲਾਅ ’ਚ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਲ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਗਲੈਡੀਏਟਰ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ਼ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ। ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧੁੰਦਲਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗ ਹੁਣ ਚੇਤੰਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ ਕਿ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਚੇਤੇ, ਸਿਮਰਤੀ ਅਤੇ ਪੀੜ ਨੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਬਸ, ਨੀਂਦ ਆਵੇਗੀ। ਐਸੀ ਅਨੋਖੀ ਅਤੇ ਇਕਲੌਤੀ ਨੀਂਦ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਗਲੈਡੀਏਟਰ ਨੂੰ ´ੈਸਸ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਅੱਛਾ ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਰਦਾ ਵੇਖਣ ਆਇਐ ´ੈਸਸ? ਤੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਾਗ਼ੀ ਨੂੰ ਸਲੀਬ ਉਪਰ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਦੇਖਣ ਲਈ ਅਟਕ ਰਿਹੈਂ। ਇੱਕ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮਰ ਰਿਹੈ ਪਰ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰੂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।’ ਸਪਾਰਟੈਕਸ ਬੋਲਿਆ, ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਗਿਐ? ਅਸੀਂ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਲੜਦੇ ਹਾਂ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਖ਼ਾਤਰ ਨਹੀਂ। ਰੋਮਨਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਮੁਬਾਰਕ। ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਨੇ ਅਤੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ। ਗਲੈਡੀਏਟਰ ਨੂੰ ਮਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖਣ ਲਈ ਭੀੜ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਹਦੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਤੋੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਉਹਦੇ ਜਿਸਮ ਵਿੱਚ ਕਿੱਲ ਠੋਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪਰ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੀ। ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਹ ਰੋਕੀ ਖਲੋ ਗਏ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹੋਸ਼ ਆਏਗੀ ਤਾਂ ਦੇਖਾਂਗੇ ਕਿ ਉਹ ਚੁੱਪ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਅਖੀਰ ਉਹ ਚੀਕਿਆ, ਦਰਦ ਭਰੀ ਭਿਆਨਕ ਕਰਾਹ ਨਾਲ ਲਿਬੜੀ ਚੀਕ, ਉਸ ਚੀਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਕੀ ਅਰਥ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਚੀਕ ਸੀ ਕਿ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਕਦੇ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿੱਲ ਠੋਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ‘ਅਨਲਹੱਕ’ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਹੀ ਹੱਕ (ਰੱਬ ਜਾਂ ਅੱਲਾਹ) ਹਾਂ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮਨਸੂਰ ਅਲ ਹੱਲਾਜ ਨੇ 858 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਨੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਦੇ ਨਾਅਰੇ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਸ਼ੱਰਈ ਆਖ ਕੇ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਲਮਾ ਨੇ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਫਰਦ ਜੁਰਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, ਅਨਲਹੱਕ ਕਹਿਣਾ ਮਨਸੂਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁਨਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਫ਼ਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤਕ ਕਿਸੇ ਵਲੀ ਔਲੀਆ ਨੇ ਅਨਲਹੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਦੰਡ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦਾ ਫਤਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।’’ ਫ਼ਾਂਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਲੀਫ਼ੇ ਨੇ ਸਾਲ ਭਰ ਕੈਦ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਉਹਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਕੀ ਅਨਲਹੱਕ ਕੁਫ਼ਰ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਉਤਰ ਸੀ, ਖ਼ੁਦਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਮਾਊਸਤ (ਉਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਹੈ) ਹੈ। ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਕੋੜੇ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੋੜੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕੋੜਾ ਮਾਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੰਨੀਂ ਗ਼ੈਬੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਯਾ ਮਨਸੂਰ ਲਾਤਖ਼ਫ਼’ ਅਰਥਾਤ ਮਨਸੂਰ ਨਿਰਭੈ ਰਹਿ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਸੂਲੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਰੱਬ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਨਸੂਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਅਨਲਹੱਕ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਦਰਵੇਸ਼ ਨੇ ਮਨਸੂਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸ਼ਕ ਕਿਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਅੱਜ ਭਲਕੇ ਤੋਂ ਪਰਸੋਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਸੁਆਲ ਦਾ ਜੁਆਬ ਮਿਲ ਜਾਏਗਾ। ਅੱਜ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲਟਕਾਇਆ ਹੋਵੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਖ਼ਾਕ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਫਿਰ ਖ਼ਾਕ ਹਰ ਜ਼ਰੇ-ਜ਼ਰੇ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਬਣ ਕੇ ਲਿਸ਼ਕੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਨਲਹੱਕ! ਸੂਫ਼ੀ ਸਰਮਦ ਨੇ ਪੇਸ਼ੀਨਗੋਈ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਣੇਗਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਦਾਰੇ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਰਮਦ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਦੱਸ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਤੇਰਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾਰਾ, ਤਾਂ ਸਰਮਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘‘ਐ! ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ। ਦਾਰਾ ਹੁਣ ਵੀ ਏਥੇ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਮਰ ਹੈ ਤੇ ਜਿਹੜੀ ਰੱਬੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸੀਬ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਜਿਹੇ ਜ਼ਾਲਮ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ।’’ ਸਰਮਦ ਦੇ ਉੱਤਰ ਨੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰ ਕੇ ਕਈ ਸੂਫ਼ੀ ਮਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਨ। ਉੱਧਰ ਸਰਮਦ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤਾਨੇ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਵਾਂਗ ਰੱਬੀ ਰੁਬਾਈਆਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਦਾਰੇ ਵਾਂਗ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਮੌਲਾਣਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਫ਼ਤਵਾ ਲੈ ਕੇ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨਸੂਬਾ ਘੜਿਆ ਗਿਆ। ਕੱਟੜ ਮੌਲਵੀਆਂ ਨੇ ਸਰਮਦ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਕੇ ਫ਼ਤਵਾ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾ ਸਰਮਦ ਸ਼ੱਰ੍ਹਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨੰਗਾ ਫਿਰਦਾ ਏ। ਇਹ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਉਹ ਕਲਮੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਉਹ ਰਸੂਲ ਦੀ ‘ਸ਼ਬੇ ਮਿਅਗਜ’ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਪੱਕੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਕਾਲ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਕੇ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਸਰਮਦ ਨੂੰ ਸ਼ਰ੍ਹੇਆਮ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਜਲੂਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਵੱਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਚਬੂਤਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਰਮਦ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਿਪਾਹੀ ਮਸਜਿਦ ਵੱਲ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਜੂਮ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਸੀ। ਸਰਮਦ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਦਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀਣ ਲਈ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਮਸਤ ਚਾਲ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਚਬੂਤਰੇ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕਤਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸਤ ਅਸਦੁੱਲਾ ਸ਼ਾਹ ਸਰਮਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਲੇ ਵੀ ਵਕਤ ਹੈ ਤਨ ਢਕ ਲੈ, ਕਲਮਾ ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹ ਲੈ ਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਦੇ ਸ਼ਬੇ ਪਿਅਰਾਜ ਵਾਲੇ ਸਾਕੇ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿ ਕੇ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਪਰ ਸਰਮਦ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਨਿਕਲਿਆ, ‘‘ਮੁੱਦਤਾਂ ਬੀਤ ਗਈਆਂ ਕਿ ਮਨਸੂਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਸ਼ੁਹਰਤ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦੇ ਰੱਸੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।’’ ਜਲਾਦ ਨੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਮਦ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕਣਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਸਰਮਦ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤੇ ਜਲਾਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦੁਹਰਾਏ ਜੋ ਫਰੀਦੂਦੀਨ ਅੱਤਾਰ ਨੇ ਕਤਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕਹੇ ਸਨ, ‘‘ਐ ਦੋਸਤ ਤੂੰ ਨੰਗੀ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਆ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ।’’ ਤੇ ਸਰਮਦ ਅੱਜ ਵੀ ਚਬੂਤਰੇ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਸਾਲਮ-ਸਬੂਤਾ ਸੂਰਜ। ਉਹਦੀਆਂ ਰੁਬਾਈਆਂ ਅੱਜ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਣ-ਕਣ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਰੈਖ਼ਤ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਗੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਦ ਕੇ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਜਲਾਵਤਨ ਕਵੀ ਨੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੜ੍ਹੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਤਿਲਮਿਲਾ ਉੱਠਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਲੋਹਾ-ਲਾਖਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ ਵੱਲ ਨੱਸ ਤੁਰਿਆ ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਤ ਲਿਖਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿਓ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਸਲੂਕ ਨਾ ਕਰੋ। ਮੈਨੂੰ ਛੱਡੋ ਨਾ। ਸਾੜ ਦਿਓ ਮੈਨੂੰ ਵੀ। ਕੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਝੂਠੇ ਆਦਮੀ ਵਰਗਾ ਸਲੂਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੋ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਦਿਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਨਾਲ।

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਆਪਣਾ ਮੂਲੁ ਪਛਾਣੁ

  •  ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਖਹਿਰਾ

    ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਟਰਾਂਟੋ `ਚ ਇੱਕ 75 ਸਾਲਾ ਅਰਬਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਐਪੋਟੈਕਸ ਨਾਂ ਦੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਮਾਲਕ 4.6 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ਼ ਕੈਨੇਡਾ `ਚ 15ਵੇਂ ਨੰਬਰ `ਤੇ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਸੀ ਤੇ ਸਰਕਾਰੇ ਦਰਬਾਰੇ ਸ਼ਾਹੀ ਆਉ-ਭਗਤ ਦਾ ਭਾਗੀ ਸੀ।
    ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ਼ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਫਿਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ "ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਅਾਖਰ ਹੈ ਕੀ? :
    - ਇੰਡੀਅਾ ਵਿੱਚ (ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ) ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ਼ ਕਰਜ਼ਾ ਲਾਹੁਣ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ
    - ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਅਰਬਪਤੀ ਜੋੜਾ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ
    - ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਲੁੱਟ ਕੇ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣਾ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁੜੱਤਣ `ਚ ਤੜਫ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ ਨੀ
    - ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਧੰਦਾ ਕਰਕੇ ਕਰੋੜਾਂ ਡਾਲਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਹਨ) ਜਾਂ ਤੇ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਖਾ ਰਹੇ ਨੇ ਤੇ ਜਾਂ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਦੇ ਡਰ `ਚ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਬੜਾ ਕੇ ਉਠਦੇ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ ਨੀ
    ਜੇ ਸੜਕ `ਤੇ ਸੌਣ ਵਾਲ਼ੇ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਰਬਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੱਕ ਭਟਕਣ ਹੀ ਭਟਕਣ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਾਡੀ ਇਹ ਦੌੜ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦੀ? ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਛਡ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੱਜ ਜਾਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਇਦਾਦ ਬਣਾਉਣ, ਵੱਡੇ ਘਰ ਲੈਣ, ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੈਂਕ-ਬੈਲੈਂਸਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਕਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਰਾਂ ਵਧਉਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ। ਤੇ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਵੇਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ, ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸਾਂ, ਠੱਗੀਆਂ, ਜਾਂ ਗ਼ਲਤ ਝਾਂਸਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਕ-ਹਲਾਲ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੜੱਪਣ ਦੀਆਂ ਕੋਝੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਨੇ। ਪਰ ਜੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਤਲਬ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸ ਮਿਰਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਅੰਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇਹ ਸਮਝਣ ਨਾਲ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਸਲ `ਚ ਹੈ ਕੀ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਣ ਲਈ ਸਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਸਿਰਫ ਸਾਡੀ ਭਟਕਣਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ --- ਜਿਸ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਆਪਣਾ 'ਮੂਲੁ' ਪਛਾਨਣ ਦੀ ਨਸੀਅਤ ਸਮਝ ਗਏ ਉਸ ਦਿਨ ਲੋਕ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਦੱਬ ਕੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰਨੋਂ ਵੀ ਹਟ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਦੱਬਕੇ ਵੀ ਮਰਨੋਂ ਹਟ ਜਾਣਗੇ --- ਉਸ ਦਿਨ ਸਧਾਰਨ ਆਦਮੀ, ਸਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਜੋਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ---

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |
  • ਕਿੰਨੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਕਿੰਨੀ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਹੈ ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ

  •  

     

     

    ਜੀ ਐਸ ਗੁਰਦਿੱਤ

    -ਫੋਨ : +91 94171 93193.

    ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਦੀ ਆ ਰਹੀ ਨਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ 'ਪਦਮਾਵਤੀ' ਬਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱਖ ਹਨ। ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੀ ਇਕ ਜਥੇਬੰਦੀ 'ਕਰਣੀ ਸੈਨਾ' ਵਲੋਂ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ¢ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਪਰ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਇਸ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਤੋੜ-ਮਰੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਿਤੌੜ ਦੀ ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ (ਪਦਮਾਵਤੀ) ਜਿਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਨ ਦੀ ਥਾਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੂਕੋਨ ਵਲੋਂ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ¢ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਨੂੰ ਘੂਮਰ ਡਾਂਸ ਕਰਦੇ ਵੀ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਨੀ ਗਈ ਪੁਸ਼ਾਕ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਕਿ ਅਲਾਉਦੀਨ ਅਤੇ ਪਦਮਿਨੀ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਦਿ੍ਸ਼ ਵੀ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਸਰ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਵਰਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ¢ ਪਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਰਾਜਪੂਤ ਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਜਾਹੋ-ਜਲਾਲ ਨਾਲ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਗ਼ੈਰ-ਜਮਹੂਰੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

    ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਾਤਰ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਕਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ।ਇਤਿਹਾਸ ਮੁਤਾਬਕ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਉੱਤੇ ਅਲਾਊਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਨੇ 1303 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਖਿਲਜੀ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਉਦੀਨ ਬਰਨੀ ਨੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਦਮਿਨੀ ਨਾਂਅ ਦੀ ਕਿਸੇ ਰਾਣੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਵੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਦਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਰਾਜੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ (ਰਤਨ ਰਾਵਲ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਦਮਿਨੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸੰਬੰਧੀ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ¢ ਉਹ ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਨੂੰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਮਹਿਜ਼ ਇਕ ਦੰਦ-ਕਥਾ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ¢ ਮਲਿਕ ਮੁਹੰਮਦ ਜਾਇਸੀ ਇਕ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਅਵਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਨਾਂਅ ਦੀ ਇਕ ਮਸਨਵੀ (ਕਿੱਸਾ) ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ¢ ਇਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਪਦਮਾਵਤੀ (ਪਦਮਿਨੀ) ਨੂੰ ਚਿਤੌੜ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਲਿਕ ਮੁਹੰਮਦ ਜਾਇਸੀ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਤੋਂ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਚਿਤੌੜ ਦੀ ਪਦਮਿਨੀ ਜਾਂ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨਾਂਅ ਦੀ ਕਿਸੇ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਦੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਨਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਚੌਹਾਨ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜੇ ਹਮੀਰਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਖਿਲਜੀ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਖਿਲਜੀ ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਡੋਲਾ ਮੰਗਦਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਠੋਕ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਖਿਲਜੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਜ਼ਲਾਲਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜੌਹਰ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਗਨ-ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਇਸੀ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕ ਕਥਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਫੇਰ-ਬਦਲ ਕਰ ਕੇ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਦੀ ਘਾੜਤ ਘੜ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਲੇਖਕ ਅਬੁਲ ਫਜ਼ਲ ਨੇ ਵੀ ਇਕ ਥਾਂ ਪਦਮਿਨੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਕਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਜਾਇਸੀ ਦੀ ਰਚਨਾ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਨੂੰ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
    'ਪਦਮਾਵਤ' ਵਿਚਲੀ ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਾਜੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੰਗਲਾਦੀਪ (ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ) ਦੇ ਰਾਜੇ ਗੰਧਰਵ ਸੇਨ ਦੀ ਧੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੇ ਹੁਸਨ ਬਾਰੇ ਇਕ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੋਤੇ ਰਾਹੀਂ ਭਿਣਕ ਪਈ। ਉਹ ਚਿਤੌੜ ਤੋਂ 'ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ' ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸੰਗਲਾਦੀਪ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਕੇ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆਇਆ¢ ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਰਬਾਰੀ ਰਾਘਵ ਚੇਤਨ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਅਣਬਣ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਖਾ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਜਾ ਭੜਕਾਇਆ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਰਾਣੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੇ ਹੁਸਨ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੁਝ ਵੱਧ ਹੀ ਮਸਾਲਾ ਲਗਾ ਕੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਖਿਲਜੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਬੇਤਾਬ ਹੋ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਚਿਤੌੜ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਖਿਲਜੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚਿਤੌੜ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸਾਂਝੀ ਬੈਠਕ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਖਿਲਜੀ ਮਹਿਲ 'ਚੋਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਦਮਾਵਤੀ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਛੱਡਣ ਆਏ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਣੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਪੂਤ ਯੋਧਿਆਂ ਗੋਰਾ ਅਤੇ ਬਾਦਲ ਨੇ ਖਿਲਜੀ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਮੰਗ ਮੰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਲਕੀਆਂ ਖਿਲਜੀ ਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਪਾਲਕੀ ਵਿਚ ਪਦਮਾਵਤੀ ਹੈ।ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਾਲਕੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜਪੂਤ ਲੜਾਕੂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਿਲਜੀ ਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਭਾਜੜ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਕੇ ਲੈ ਗਏ¢ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਪਿੱਛੋਂ ਕਿਸੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜੇ ਦੇਵਪਾਲ ਨੇ ਪਦਮਾਵਤੀ ਅੱਗੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ¢ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਖਹਿਬੜ ਪਿਆ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨਾਗਮਤੀ ਅਤੇ ਪਦਮਾਵਤੀ ਸਤੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਖਿਲਜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਲੈ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ¢
    ਜਾਇਸੀ ਨੇ ਖੁਦ ਹੀ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਦਮਾਵਤ ਉਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ¢ ਪਰ ਜੇਕਰ ਜਾਇਸੀ ਨੇ ਨਾ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੋਣ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ¢ ਇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖਾਰਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ¢ ਇਹ ਰਚਨਾ 1540 ਈਸਵੀ ਅਰਥਾਤ ਖਿਲਜੀ ਦੀ ਚਿਤੌੜ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ 237 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ | ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਿਸੇ ਦੰਦ-ਕਥਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਅਲਾਉਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਗੰਧਰਵ ਸੇਨ ਨਾਂਅ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚਿਤੌੜਗੜ੍ਹ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਤੋਂ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੱਕ ਕੋਈ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਚਿਤੌੜ ਦਾ ਰਾਜਾ 1301 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 1303 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਖਿਲਜੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਦਮਿਨੀ ਨੇ ਰਾਜਾ-ਰਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ 8 ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਇੰਜ ਹੀ ਪਾਲਕੀਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਲੜਾਕੂ ਸਿਪਾਹੀ ਭੇਜਣ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਰੋਹਤਾਸ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਲਿਖੀ ਗਈ ਲਗਦੀ ਹੈ।ਰੋਹਤਾਸ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ 1539 ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਨੇ ਰੋਹਤਾਸ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਾਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਹਮਾਯੂੰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਆਰਜ਼ੀ ਠਾਹਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ।ਉਸ ਨੇ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਰੋਹਤਾਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ ਮਨਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸ਼ਰਨ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ ਕੇ ਦੂਰ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਹਮਾਯੂੰ ਨਾਲ ਲੜ ਸਕੇ। ਰੋਹਤਾਸ ਦਾ ਹਾਕਮ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ¢ ਸੂਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਕੀਆਂ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ¢ ਪਰ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕੁਝ ਪਾਲਕੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਪਾਲਕੀਆਂ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੜਾਕੂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਦੌੜਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ¢ ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਪਾਲਕੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਇਸੀ ਨੇ 'ਪਦਮਾਵਤ' ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ¢
    ਇੰਜ, ਰਾਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਕ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਇਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ (ਮਸਨਵੀ) ਦੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਿਥਿਹਾਸ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ ਵਿਚ ਫਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸਾਡੀ ਮਾਣਯੋਗ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਸ ਉੱਤੇ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ¢ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਜੌਹਰ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਾਡੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਵੈਮਾਣ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਲਈ ਜੌਹਰ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ¢ ਇਹ ਸਾਡੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉਮੀਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਏਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਕਿਆਫ਼ੇ ਲਗਾ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇਕ ਹਠੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਪਿਛਾਂਹ-ਖਿੱਚੂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਲੋਕ ਰਾਜੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ।

    Related Stories
      
    Go to TOP Top
    0 Comment(s)   Give Comment Comments   

    Name * : Name is Must. Minimum 4 characters.
    E-mail * : Email Id is Must .Invalid format.
    Your Comment : A value is required.
        |

    [1] 2 3 4  >>    Last >>
  • ਕੁਵੈਤ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ
  • ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ ਦੇ 73ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਖੇ ਸੈਮੀਨਾਰ 22 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ
  • ‘ਧੀਆਂ ਤਾਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ, ਨਜ਼ਮਾਂ ਜੁੜਣ ਤਾਂ ਬਣਨ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਧੀਆਂ ਜੁੜਣ ਤਾਂ ਤੀਆਂ’: ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ
  • ਆਰ ਟੀ ਆਈ ਐਕਟੀਵਿਸਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੋਗਾ ਇਕਾਈ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ
  • ਐਡੀਲੇਡ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਆਯੋਜਨ
  • ਪਿਆਰ 'ਚ ਮੋਟੀਆ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆ ਹਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ !
  • ਹੁਣ ਕੁੱਤਾ ਪਛਾਣੇਗਾ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ
  • ਘਰ ਨੇੜੇ ਪੈਟਰੋਲ ਪੰਪ ਹੈ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ''ਕੈਂਸਰ''
  • ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
  • ਬਿਨਾ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਤੋਂ 33 ਕਿਲੋ ਵਜ਼ਨ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਸਪਨਾ ਨੇ
  • 
    SocialTwist Tell-a-Friend
  • ਦੂਲੋਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੈਪਟਨ ਸਰਕਾਰ ਦਲਿਤ ਵਿਰੋਧੀ
  • ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਘਰ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲਈ ਤਲਾਸ਼ੀ
  • ਨਾਭਾ ਜੇਲ੍ਹ ਬ੍ਰੇਕ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਦਾ ਰੋਮੀ ਦੀ ਹਾਗਕਾਂਗ ‘ਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ
  • `ਬੜੇ ਬੇਆਬਰੂ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੂਚੇ ਸੇ ਨਿਕਲੇ ਹਮ`
  • ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹੋਇਆ ਵਿਆਹ
  • ਕਿਰਾਏ `ਤੇ ਕਮਰੇ ਲੈ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ਗਾਇਕਾ
  • ਮਲੱਵਈ ਗਿੱਧਾ : ਆਜਾ ਨਾਨਕਾ ਕੇਰਾਂ
  • 24 ਕੈਰੇਟ ਖਰੀ ਭਾਪਣ
  • ਜੱਟਾ ਤੇਰੀ ਜੂਨ ਬੁਰੀ-ਘੁਗਿਆਣਾ
  • ਜੇ ਕੋਈ ਸਮਝੇ ਤਾਂ...


  • ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਜਿ਼ਆਦਾ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਕਿਵੇਂ ਹੈ ਸਨਾਈਪਰ
  • ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਅਨੋਖਾ ਤਰੀਕਾ, ਬੁੱਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਬਦਲਾ : ਮਹਿਲਾ ਬੁੱਤ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਿਚ ਕੁਲਹਾੜੀ ਨੂੰ ਚਿਪਕਾਇਆ
  • ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਿਕਲੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਵਾਰੰਟ
  • ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਭਾ ਲਈ ਜਾ ਰਹੇ 20 ਜਾਣਿਆ ਦੀ ਬੱਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਮੌਤ
  • ਸਟੱਡੀ ਵੀਜ਼ੇ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਮੌਤ ਨੇ ਆ ਘੇਰਿਆ: ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੀ ਮੌਤ
  • ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜਾਅਲੀ ਨਾਂਅ ਵਰਤ ਕੇ ਫੋਨ ਕਾਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੈਸੇ ਬਟੋਰਨ ਵਾਲਾ ਗਰੋਹ ਸਰਗਰਮ
  • ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਤੇ ਕੁੱਟਮਾਰ 22 ਸਾਲਾਂ ਭਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ
  • ਸਿੱਖੀ ਪਹਿਚਾਣ ਲਈ ਸੜਕਾਂ `ਤੇ ਠਾਠਾਂ ਮਾਰ ਗਿਆ ਸੰਗਤਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ
  • ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਫਾਈਨਾਂਸਰ ਦੀ ਮਨੀਲਾ ‘ਚ ਹੱਤਿਆ
  • ਔਕਲੈਂਡ `ਚ ਬ੍ਰਿਜ ਉਤੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਬਚਾਇਆ


  • Facebook Activity

    Widgetize!